Kimyasal maddelerin güvenli yönetimi, yalnızca çevresel ve sağlık açısından değil; aynı zamanda ticari sürdürülebilirlik, ihracat süreçleri ve tedarik zinciri güvenliği açısından da kritik hale gelmiştir. Türkiye’de kimyasal madde üreten, ithal eden veya piyasaya arz eden firmalar için bu alandaki en önemli düzenlemelerden biri ise KKDİK Yönetmeliğidir.
KKDİK; kimyasalların kayıt altına alınmasını, risklerinin değerlendirilmesini, gerekli durumlarda izin veya kısıtlama mekanizmalarına tabi tutulmasını amaçlayan kapsamlı bir kimyasal mevzuat sistemidir.
Özellikle son yıllarda yayımlanan uygulama usul ve esasları ile birlikte KKDİK süreçleri birçok firma açısından operasyonel olarak kritik bir aşamaya gelmiştir.
Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik, 23 Haziran 2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış olup Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülmektedir.
KKDİK’in temel amacı:
- İnsan sağlığının korunması
- Çevrenin korunması
- Kimyasal risklerin kontrol altına alınması
- Kimyasalların güvenli kullanımının sağlanması
- Kimyasal yönetim süreçlerinin sistematik hale getirilmesi
KKDİK Kimleri Kapsar?
KKDİK yalnızca büyük ölçekli kimya üreticilerini değil, kimyasal içeren ürünlerle çalışan çok geniş bir tedarik zincirini etkileyebilir.
Yönetmelik kapsamında yükümlülük doğabilecek başlıca aktörler şunlardır:
- Kimyasal madde üreticileri
- İthalatçılar
- Karışım üreticileri
- Formülatörler
- Eşya üreticileri
- Endüstriyel kullanıcılar
- Downstream user’lar
- Distribütörler
Özellikle Türkiye’de yıllık 1 ton veya üzeri miktarda madde üreten veya ithal eden firmalar için kayıt yükümlülüğü değerlendirilmelidir.
KKDİK Hangi Ürünleri Kapsar?
KKDİK yalnızca saf kimyasal maddeleri değil; farklı ürün tipleri içerisindeki maddeleri de kapsayabilir.
Bu nedenle ilk aşamada ürünün yönetmelik açısından doğru tanımlanması gerekir.
Madde
KKDİK kapsamında “madde”; doğal halde bulunan veya bir üretim prosesi sonucunda elde edilen kimyasal element ve bileşikleri ifade eder.
Bir maddenin tanımlanmasında;
- kimyasal bileşim,
- EC/CAS numarası,
- saflık profili,
- üretim prosesi,
- UVCB karakteri etkili olmaktadır.
Örneğin:
- Aseton
- Etanol
- Toluen
- Titanyum Dioksit
Karışım
İki veya daha fazla maddenin bir araya gelmesiyle oluşan ürünlerdir.
Örneğin:
- Boyalar
- Deterjanlar
- Mürekkepler
- Yapıştırıcılar
- Temizlik ürünleri
- Endüstriyel solvent karışımları
karışım kapsamında değerlendirilebilir.
Eşya
Kimyasal bileşiminden çok şekli, yüzeyi veya tasarımı işlevini belirleyen ürünlerdir.
Örneğin:
- Plastik parçalar
- Kablolar
- Tekstil ürünleri
- Elektronik ekipmanlar
- Ambalaj ürünleri
eşya kapsamında değerlendirilebilir
KKDİK’in Temel Yaklaşımı
KKDİK sistemi, piyasaya arz edilen kimyasalların güvenli kullanımına ilişkin yeterli verinin bulunmasını esas alır.
Yani gerekli teknik veri olmadan bir kimyasalın piyasada yer alması kabul edilmez.
Bu nedenle firmaların;
- madde kimliği,
- tonaj bilgisi,
- kullanım alanları,
- fizikokimyasal özellikler,
- toksikolojik veriler,
- ekotoksikolojik bilgiler,
- maruz kalma senaryoları,
- risk yönetim önlemleri
gibi teknik bilgileri değerlendirmesi gerekir.
KKDİK Kayıt Yükümlülüğü Ne Zaman Doğar?
Genel kural olarak; Türkiye’de yıllık 1 ton veya üzeri miktarda üretilen veya ithal edilen maddeler için kayıt yükümlülüğü değerlendirilmelidir.
Ancak kayıt değerlendirmesi yalnızca tonaj hesabından ibaret değildir.
KKDİK Süreçleri Kısaca Nelerdir?
KKDİK uyumu, tek aşamalı bir işlemden değil; ürünün ve maddenin durumuna göre ilerleyen birden fazla adımdan oluşur. Genel olarak süreç aşağıdaki başlıklar altında değerlendirilir:
- Kapsam Analizi: Ürünün KKDİK kapsamında olup olmadığı, madde/karışım/eşya ayrımı, firma rolü ve tonaj durumu değerlendirilir.
- Ön Kayıt: Kayıt kapsamına giren maddeler için KKS sistemi üzerinden temel madde ve firma bilgileri ile ön kayıt işlemi yapılır.
- Lead / Member Süreci: Aynı maddeyi kayıt ettirecek firmalar arasında ortak kayıt yapısı, veri paylaşımı ve lider kayıt ettiren organizasyonu değerlendirilir.
- Geçici Kayıt: Tam kayıt dosyasının ilgili sürelerde tamamlanamadığı durumlarda, belirlenen koşullar çerçevesinde geçici kayıt süreci gündeme gelebilir.
- Tam Kayıt: Maddeye ilişkin teknik verilerin ve kayıt dosyasının tamamlanarak KKS üzerinden sunulması sürecidir.
- Kayıt Sonrası Uyum: Tonaj takibi, SDS güncellemeleri, tedarik zinciri iletişimi, izin/kısıtlama kontrolleri ve mevzuat değişikliklerinin takibi devam eder.
KKDİK Neden Stratejik Öneme Sahiptir?
KKDİK süreçleri yalnızca bir mevzuat yükümlülüğü olarak değerlendirilmemelidir.
Doğru yönetilen bir kimyasal uyum sistemi:
- tedarik zinciri güveni,
- ticaret sürdürülebilirliği,
- müşteri güveni,
- denetim hazırlığı,
- operasyonel risk yönetimi
açısından önemli avantajlar sağlayabilir.
Özellikle kimyasal hammadde, boya, mürekkep, deterjan, poliüretan, tekstil kimyasalları, solvent ve endüstriyel karışım sektörlerinde KKDİK süreçleri kritik önem taşımaktadır.
KKDİK, Türkiye’de kimyasalların güvenli yönetimi açısından temel mevzuatlardan biridir ve birçok firma için kapsamlı teknik ve operasyonel yükümlülükler doğurabilir.
Bu nedenle firmaların:
- ürün kapsamlarını doğru belirlemesi,
- tonaj analizlerini yapması,
- kayıt stratejilerini planlaması,
- veri süreçlerini yönetmesi,
- SDS ve SEA uyumluluğunu değerlendirmesi
kritik önem taşımaktadır.
KKDİK süreçlerinin yalnızca idari bir kayıt işlemi olarak değil; teknik, ticari ve tedarik zinciri odaklı bütünsel bir uyum süreci olarak ele alınması gerekir.
KKDİK Süreçlerinizi Değerlendirdiniz mi?
KKDİK yükümlülükleri; ürün yapısına, tonaja, kullanım alanına ve tedarik zincirindeki role göre değişiklik gösterebilir.
TURGA, KKDİK kapsam analizi, ön kayıt süreçleri, geçici kayıt ve tam kayıt süreçleri, Tek Temsilci hizmetleri, veri yönetimi, SDS/SEA uyumluluğu ve kayıt stratejileri konusunda firmalara teknik danışmanlık desteği sağlamaktadır.
Ürünlerinizin KKDİK kapsamındaki durumunu değerlendirmek ve olası yükümlülüklerinizi analiz etmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.