Kimya endüstrisinde Avrupa Birliği pazarına erişimin en temel koşullarından biri, ürünlerin REACH Tüzüğü kapsamında doğru şekilde değerlendirilmesidir. REACH, yalnızca kimyasal madde üreticilerini değil; ithalatçıları, formülatörleri, eşya üreticilerini, distribütörleri ve tedarik zincirindeki birçok aktörü etkileyen kapsamlı bir kimyasal mevzuat sistemidir.
REACH, Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye “Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması” olarak çevrilmektedir. REACH’in temel amacı, kimyasalların insan sağlığı ve çevre üzerindeki risklerinin daha iyi kontrol edilmesi ve Avrupa Ekonomik Alanı’nda güvenli kullanımın sağlanmasıdır.
REACH Tüzüğü, Regulation (EC) No 1907/2006 ile yürürlüğe girmiştir ve Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) tarafından yönetilir. ECHA, kayıt dosyalarının alınması, teknik ve idari süreçlerin yürütülmesi, veri değerlendirmesi ve firmalara rehberlik sağlanması gibi temel görevleri üstlenir.
REACH’in Temel Mantığı: “No Data, No Market”
REACH sisteminin temel yaklaşımı, piyasaya arz edilen kimyasallar hakkında yeterli veri bulunmasını sağlamaktır. Bu nedenle REACH kapsamında, Avrupa Ekonomik Alanı’nda yılda 1 ton veya üzeri miktarda üretilen ya da ithal edilen maddeler için kayıt yükümlülüğü doğmaktadır. Kayıt yapılmadan ilgili maddenin AB/AEA pazarına yasal olarak arz edilmesi mümkün değildir.
Bu yaklaşım “No Data, No Market” prensibiyle açıklanır. Yani ilgili maddeye ilişkin gerekli teknik veri, kullanım bilgileri ve güvenli kullanım koşulları ortaya konulmadan pazara erişim sağlanamaz.
REACH Hangi Ürünleri Kapsar?
REACH yalnızca saf kimyasalları değil; farklı ürün grupları içerisindeki kimyasal maddeleri de kapsar. Bu nedenle bir firmanın REACH yükümlülüğünü belirlerken önce ürünün tüzük açısından nasıl tanımlandığı incelenmelidir.
REACH kapsamında ürünler genel olarak şu başlıklar altında değerlendirilir:
Madde: Kimyasal elementler ve bileşiklerdir. Örneğin aseton, etanol, sodyum hidroksit, titanyum dioksit, formaldehit veya toluen madde olarak değerlendirilebilir.
Karışım: İki veya daha fazla maddenin karışımından oluşan ürünlerdir. Boyalar, deterjanlar, yapıştırıcılar, mürekkepler, kozmetik formülasyonlar ve temizlik ürünleri bu kapsama girebilir.
Eşya: Kimyasal bileşiminden çok şekli, yüzeyi veya tasarımı işlevini belirleyen ürünlerdir. Plastik ambalaj, tekstil ürünü, kablo, elektronik ekipman, otomotiv parçası veya mobilya bileşenleri eşya olarak değerlendirilebilir.
Polimer: REACH kapsamında özel kurallara tabi olan yüksek molekül ağırlıklı yapılardır. Polimerlerin kendisi bazı durumlarda kayıt yükümlülüğünden muaf olabilir; ancak monomerler veya diğer reaksiyona giren maddeler bakımından yükümlülük doğabilir. Bu nedenle polimer ürünlerde ayrıca teknik değerlendirme yapılması gerekir.
REACH Kayıt Yükümlülüğü Ne Zaman Doğar?
Genel kural olarak, bir madde AB/AEA’da yılda 1 ton veya üzeri miktarda üretiliyor veya ithal ediliyorsa REACH kayıt yükümlülüğü değerlendirilmelidir. Ancak bu değerlendirme yalnızca tonaj hesabından ibaret değildir. Aşağıdaki unsurlar birlikte incelenmelidir:
- Maddenin kimliği
- EC/CAS numarası
- Maddenin saf halde mi, karışım içinde mi, yoksa eşya içinde mi bulunduğu
- Yıllık tonaj bandı
- Firmanın tedarik zincirindeki rolü
- Maddenin muafiyet kapsamında olup olmadığı
- Maddenin daha önce kayıtlı olup olmadığı
- Kullanımların mevcut kayıt kapsamında yer alıp almadığı
- Only Representative atanıp atanmadığı
REACH kayıt sistemi, aynı madde için “one substance, one registration” prensibine dayanır. Yani aynı maddeyi kayıt ettiren firmaların ortak kayıt sistemi içinde hareket etmesi gerekir.
REACH Kimleri Kapsar?
REACH yükümlülükleri firmanın tedarik zincirindeki rolüne göre değişir. Aynı firma, farklı ürünler için farklı rollere sahip olabilir. Örneğin bir firma bir üründe ithalatçı, başka bir üründe downstream user, başka bir üründe ise eşya tedarikçisi olabilir.
1. AB/AEA Üreticileri
Avrupa Ekonomik Alanı içinde kimyasal madde üreten firmalar, ilgili maddeyi yılda 1 ton veya üzeri miktarda üretiyorlarsa REACH kayıt yükümlülüğüne tabi olmaktadır. Bu yükümlülük, maddenin tek başına veya bir karışım içinde piyasaya arz edilmesi halinde de gündeme gelebilir.
2. AB/AEA İthalatçıları
AB/AEA içinde yerleşik olup AB dışından madde, karışım veya bazı durumlarda eşya ithal eden firmalar REACH açısından ithalatçı kabul edilir. İthal edilen madde yılda 1 ton veya üzerindeyse kayıt yükümlülüğü doğmaktadır.
Örneğin Türkiye’de üretilen bir solvent karışımını Almanya’daki bir müşteri ithal ediyorsa, Almanya’daki firma REACH açısından ithalatçı olabilir. Eğer Türkiye’deki üretici bir Only Representative atamamışsa, kayıt yükümlülüğü doğrudan AB/AEA ithalatçısının üzerinde kalabilir.
3. Downstream User’lar
Downstream user, bir maddeyi endüstriyel veya profesyonel faaliyetlerinde kullanan AB/AEA yerleşik firmadır. Formülatörler, boya üreticileri, deterjan üreticileri, kozmetik üreticileri, endüstriyel kaplama üreticileri ve kimyasal kullanan birçok imalatçı bu kapsama girebilir.
Downstream user’ların her zaman kayıt yükümlülüğü olmayabilir; ancak kullandıkları maddelerin kayıtlı olup olmadığını, kendi kullanımlarının kayıt dosyasında kapsanıp kapsanmadığını ve güvenlik bilgi formlarındaki maruz kalma senaryolarına uygun hareket edip etmediklerini kontrol etmeleri gerekir.
4. AB Dışı Üreticiler ve Formülatörler
AB/AEA dışında yerleşik firmaların doğrudan REACH kapsamında kayıt yaptırma yükümlülüğü bulunmaz; çünkü REACH kaydını yapan firmanın tüzük kapsamında AB/AEA içinde yerleşik bir gerçek veya tüzel kişi olması gerekmektedir. Ancak AB dışındaki üretici veya formülatörler, AB pazarına ihracatlarını desteklemek için bir Only Representative (OR) atayabilir.
Only Representative atandığında, ithalatçıların belirli REACH kayıt yükümlülükleri OR tarafından üstlenilmektedir. Böylece AB’deki müşteriler, uygun koşullar sağlandığında ithalatçı yerine downstream user statüsünde değerlendirilebilir.
5. Eşya Üreticileri ve İthalatçıları
REACH yalnızca kimyasal madde ve karışımları değil, eşyaları da etkiler. Eşya içindeki maddeler için özellikle iki konu önemlidir:
Birincisi, eşyadan normal veya makul öngörülebilir kullanım koşullarında tasarlanmış salınım söz konusuysa ve ilgili madde toplamda yılda 1 ton veya üzerindeyse kayıt yükümlülüğü doğabilir.
İkincisi, eşya içerisinde SVHC yani yüksek önem arz eden madde bulunması halinde tedarik zinciri iletişimi ve belirli koşullarda bildirim yükümlülükleri gündeme gelebilir.
Türkiye’deki Firmalar İçin REACH Neden Önemlidir?
Türkiye’de yerleşik üretici, formülatör veya ihracatçı firmalar doğrudan AB/AEA içinde yerleşik olmadıkları için REACH kapsamında kendileri kayıt sahibi olamazlar. Ancak AB pazarına madde, karışım veya eşya ihraç eden Türk firmaları için REACH uyumu ticari olarak kritik öneme sahiptir.
Çünkü AB’deki müşteri, ithalatçı sıfatıyla REACH yükümlülüklerini üstlenmek istemeyebilir. Bu durumda Türk üreticinin bir Only Representative ataması, tedarik zincirinin sürdürülebilirliği ve müşteri güveni açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.
Özellikle kimyasal hammadde, deterjan, boya, mürekkep, yapıştırıcı, plastik katkı, kozmetik hammaddesi, tekstil kimyasalı veya endüstriyel karışım ihraç eden firmalarda REACH değerlendirmesi ihracat sürecinin ayrılmaz bir parçası olmalıdır.
REACH, Avrupa pazarına kimyasal ürün arz eden firmalar için yalnızca teknik bir kayıt sistemi değil; aynı zamanda tedarik zinciri güvenliği, pazar erişimi ve ticari sürdürülebilirlik açısından kritik bir uyum çerçevesidir.
REACH kapsamı doğru belirlenmediğinde, firmalar kayıt, bildirim, güvenlik bilgi formu, SVHC, kısıtlama veya izin yükümlülüklerini eksik değerlendirebilir. Bu nedenle her ürünün madde kimliği, kullanım alanı, tonajı, tedarik zinciri rolü ve AB pazarındaki sorumluluk yapısı birlikte analiz edilmelidir.
TURGA, AB REACH ve kimyasal mevzuat alanındaki teknik uzmanlığıyla firmaların AB pazarına uyumlu, güvenli ve sürdürülebilir şekilde erişebilmesi için kapsam değerlendirmesi, kayıt stratejisi, Only Representative hizmetleri, SDS kontrolü ve tedarik zinciri uyum yönetimi süreçlerinde destek sağlar.
REACH Yükümlülüklerinizi Değerlendirdiniz mi?
Birçok firma, ürünlerinin REACH kapsamındaki konumunu yalnızca SDS üzerinden değerlendirmeye çalışmakta; ancak rol, tonaj, kullanım alanı ve tedarik zinciri yapısı dikkate alınmadan yapılan analizler eksik veya hatalı sonuçlara yol açabilmektedir.
TURGA, firmalara REACH kapsam değerlendirmesi ve uyum süreçlerinde teknik danışmanlık desteği sunmaktadır.
Ürünlerinizin REACH kapsamındaki durumuna ilişkin ücretsiz ön değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.